آمار سرطان
1) آمار جهانی سرطان
تحلیل داده‌ها در میان مردان و زنان در ۱۸۵ کشور در سال 2022 توسط سازمان بهداشت جهانی (WHO) نشان می‌دهد که نوع سرطان‌های غالب در هر کشور با توجه به ویژگی‌های جمعیتی، محیطی و سبک زندگی متفاوت است و این تفاوت‌ها در مقایسه میان دو جنس مشهودتر می‌شود. بر اساس طبقه بندی های ارائه شده، انواع سرطان‌های شایع در مردان تنوع بیشتری دارد و هشت نوع سرطان به‌عنوان موارد غالب یا علل اصلی مرگ و میر ثبت شده‌اند. در مقابل، در میان زنان هفت نوع سرطان بیشترین نقش را در بروز بیماری یا مرگ ناشی از آن ایفا می‌کنند. این الگو بیانگر تفاوت‌های زیستی و رفتاری میان دو جنس و همچنین تأثیر عوامل خطر اختصاصی هر گروه است.
در مردان، سرطان پروستات شایع‌ترین بدخیمی تشخیص‌داده‌شده در جهان است و در ۱۱۸ کشور در جایگاه نخست قرار دارد. پس از آن، سرطان ریه در ۳۳ کشور رتبه اول را به خود اختصاص می‌دهد. سرطان کبد، روده بزرگ و معده نیز به‌ترتیب در ۱۱، ۹ و ۸ کشور عنوان شایع‌ترین سرطان مردان را کسب کرده‌اند. از نظر مرگ‌ومیر ناشی از سرطان در مردان، الگو متفاوت است: سرطان ریه در ۸۹ کشور مرگبارترین سرطان محسوب می‌شود و پس از آن سرطان پروستات در ۵۲ کشور و سرطان کبد در ۲۴ کشور قرار دارند.
در مقابلِ مردان، الگوی بروز در زنان تمرکز بیشتری دارد؛ به‌طوری‌که تنها دو سرطان در صدر فهرست شایع‌ترین بدخیمی‌ها در جهان دیده می‌شود: سرطان پستان که در ۱۵۷ کشور رتبه نخست دارد، و سرطان دهانهٔ رحم که در ۲۵ کشور از ۲۸ کشور باقیمانده شایع‌ترین سرطان زنان است. با این حال، الگوی مرگ‌ومیر در زنان متنوع‌تر از الگوی بروز است. سرطان پستان و دهانه رحم همچنان در صدر قرار دارند و به‌ترتیب در ۱۱۲ و ۳۷ کشور مهم‌ترین علل مرگ ناشی از سرطان هستند؛ اما سرطان ریه نیز در ۲۳ کشور به‌عنوان مرگبارترین سرطان زنان رتبه سوم را به خود اختصاص می‌دهد.
2) آمار سرطان در ایران
بر اساس ارزیابی‌های سازمان جهانی بهداشت (WHO)، پیش‌بینی می‌شود تعداد موارد جدید سرطان در ایران از حدود ۱۱۲ هزار مورد در سال ۲۰۱۶ به حدود ۱۶۰ هزار مورد در سال ۲۰۲۵ برسد؛ رقمی که نشان‌دهنده افزایش ۴۲/۶ درصدی در طی یک دهه است. تحلیل این روند نشان می‌دهد که ۱۳.۹ درصد از این افزایش ناشی از تغییر در میزان ریسک جمعیت و ۲۸.۷ درصد مربوط به تحولات جمعیتی شامل افزایش جمعیت و سالمندی است.
در میان انواع سرطان‌ها، بیشترین رشد بروز تا سال ۲۰۲۵ به‌ترتیب مربوط به سرطان تیروئید (۱۱۳/۸٪)، پروستات (۶۶/۷٪)، پستان در زنان (۶۳٪) و رودهٔ بزرگ (۵۴/۱٪) خواهد بود. با وجود این تغییرات، سرطان‌های پستان، رودهٔ بزرگ و معده که در سال ۲۰۱۶ شایع‌ترین بدخیمی‌ها در کشور بودند، انتظار می‌رود تا سال ۲۰۲۵ نیز صدر فهرست سرطان‌های پراهمیت را همچنان حفظ کنند.
بر پایه آخرین آمار سال ۲۰۲۳، بیش از ۶۹ هزار مرگ در ایران به‌دلیل نئوپلاسم‌ها رخ داده است که ۱۹ درصد از کل مرگ‌ومیرهای کشور را شامل می‌شود. این میزان معادل نرخ مرگ‌ومیر ۷۹ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر است و سهم قابل‌توجهی از بار بیماری‌ها را به سرطان‌ها اختصاص می‌دهد. از نظر شیوع، بیش از ۲/۴ میلیون نفر در ایران با انواع نئوپلاسم‌ها زندگی می‌کنند؛ یعنی ۲/۹ درصد جمعیت کشور. نرخ شیوع ۲۸۲۳ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر نشان می‌دهد که بخش بزرگی از جمعیت با پیامدهای طولانی‌مدت سرطان درگیر هستند و به خدمات مراقبتی مداوم نیاز دارند.
در بخش بروز، داده‌های سال ۲۰۲۳ حاکی از ثبت بیش از ۱/۲ میلیون مورد جدید سرطان است؛ معادل ۰/۳۲ درصد جمعیت و ۱۴۵۷ مورد جدید در هر ۱۰۰ هزار نفر. این ارقام بیانگر روند افزایشی تشخیص سرطان در کشور و اهمیت روزافزون برنامه‌های پیشگیری، غربالگری و تشخیص زودهنگام است.
